×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

false
true
false

 

بررسی تاریخچه ساخت و طراحی جنگنده در ایران

بررسی تاریخچه ساخت و طراحی جنگنده در ایران

بعد از پایان ” جنگ تحمیلی ” و پذیرش آتش‌بس از سوی دو کشور، جوانان غیور ” نیروی‌هوایی ” ارتش ” جمهوری اسلامی ایران ” دست از تلاش برنداشتند و روز به روز از دستاوردهای عظیم خود پرده‌ برمی‌داشتند. اولین گام آنها ” اورهال ” جنگنده‌ها بود که در زمان ” جنگ تحمیلی ” نیز این کار را انجام می‌دادند؛ ولی این بار به جای جایگزین کردن قطعات از یک جنگنده به جنگنده دیگر کار طراحی و ساخت قطعات را انجام دادند و آن‌ها را بر روی جنگنده‌های زمین گیر شده نصب کردند و این جنگنده‌ها را وارد خط پروازی نمودند.


اورهال جنگنده‌ها

**ورود ایران به باشگاه طراحی و تولید جنگنده 

در گام دوم نیروهای متخصص و متعهد به انقلاب کار طراحی جنگنده‌ها را صورت دادند. طراحی جنگنده از فن‌آوری‌های خاص و فوق‌پیشرفته‌ای است که فقط در اختیار چند کشور قدرتمند قرار دارد و ” جمهوری اسلامی ایران ” نیز که خود را در حال توسعه و پیشرفت می‌دید و همچنین به دلیل موقعیت ایران در منطقه پرتلاطم و ژئواستراتژیک غرب آسیا، کار طراحی و ساخت انواع هواپیماها اعم از مسافربری، نظامی، پهبادها و بالگردها از سال ۱۳۷۰ در دستور کار ” نیروی‌هوایی ” و ” هوانیروز ” ارتش ایران قرار گرفت و این یگان توانست در کمال ناباوری کشورهای غربی و با وجود همه تحریم‌های اقتصادی، نظامی، علمی و تکنولوژیکی که از زمان ” جنگ تحمیلی ” برای ایران وضع شده بود، انواع بالگرد و جنگنده‌های ایرانی را بسازد و هر چند سال یکبار نیز یا نمونه پیشرفت یافته آن‌ها را به نمایش بگذارد و یا نمونه جدید و پشرفته‌ای را رونمایی کند که در ذیل به معرفی نمونه‌هایی از این دستاوردهای هوایی می‌پردازیم.  

طراحی جنگنده ایرانی

**جنگنده ” صاعقه “

” علی‌اکبر شوقی” رئیس دانشگاه ” شهید ستاری ”  توانایی طراحی و ساخت جنگنده ” صاعقه ” را در سال ۱۳۷۷ اعلام کرد و کار ساخت این جنگنده از همین سال در ” دانشگاه شهید ستاری ” آغاز شد. جنگنده ” صاعقه ” ساخت ایران است و در طراحی بدنه آن از نمونه ” F5 ” استفاده شده و این جنگنده دارای دو سکان عمودی V شکل است که هم میزان مانورپذیری هواپیما را افزایش می‌دهد و هم سطح مقطع راداری کمتری به وجود می‌آورد که تفاوت اصلی میان جنگنده ” صاعقه ” با نمونه ” F5 ” بوده؛ ولی از لحاظ موتوری و الکترونیک هوایی شبیه به جنگنده ” F5  ” می‌باشد. اولین پرواز آزمایشی ” صاعقه ” در بهار ۱۳۸۳ و در زمان سفر استانی ” مقام معظم رهبری ” به همدان انجام شد که در پی این پرواز موفقیت‌آمیز ” مقام معظم رهبری ” خطاب به خلبانان ارتش فرمودند: این موفقیت، نتیجه تلاش بی‌وقفه و ایمان پایدار جوانان دانشمند این کشور است. در سال ۱۳۸۸ اولین اسکادران تخصصی این جنگنده در پایگاه شکاری ” تبریز ” تشکیل شد و این جنگنده برای نبردهای نزدیک هوایی، پشتیبانی هوایی و پشتیبانی نیروهای سطحی کاربرد دارد و یک جنگنده چند منظوره است.

طول جنگنده ” صاعقه ” حدود ۱۴ متر؛ پهنای بال این جنگنده بیش از ۸ متر؛ ارتفاع بیش از ۴ متر؛ وزن خالی آن حدود ۸ هزار کیلوگرم و وزن بارگیری شده بین ۱۵ هزار تا ۱۸ هزار کیلوگرم و سرعت این جنگنده بیش از ۲ ماخ ( بیش از ۲۴۰۰ کیلومتر بر ساعت )؛ شعاع عملیاتی حدود ۳۰۰ مایل دریایی؛ سقف پروازی بیش از ۵۵ هزار متر است. جنگنده ” صاعقه ” قابلیت حمل انواع موشک‌های ” هوا به هوا “؛ ” هوا به سطح ” و ” انواع بمب‌ها ” را دارد. رادار کنترل آتش آن از نوع ” Phazotron-NIIR N019 ” بوده و رادار ” N019 ” ساخت ” فازاترون ” که به نام ” Baaz ” نیز شناخته می‌شود، قادر بوده ۱۰ هدف هوایی را در حالت رهگیری به‌هنگام جستجو (TWS) از فاصلهء حدود ۸۰ کیلومتری مورد شناسایی قرار دهد و هم‌زمان به دو هدف شلیک کند؛ توان این رادار، برابر رادار ” RDM ” ساخت ” تامسون سی اس اف ” مورد استفاده در ” Mirage-2000H ” ارزیابی شده است. خطای بسیار پایین در شلیک و نیز شتاب لحظه‌ای و سریع از دیگر ویژگی‌های این جت جنگی محسوب می‌شود.

جنگنده‌‌ ایرانی صاعقه

درسال ۱۳۸۰ قرار بود تعدادی از این جنگنده به عنوان اولین هواپیمای نظامی تماما ایرانی تحویل ” نیروی‌هوایی ” گردد و به همین دلیل در ابتدا نام آن را ” صاعقه ۸۰ ” گذاشتند ولی به دلیل مشکلات متعدد مرحله ساخت و پرواز آزمایشی این جنگنده متوقف شد و متخصصان ” نیروی‌هوایی ” طراحی جنگنده دیگری را در دستور کار خود قرار دادند.

**جنگنده ” آذرخش “

جنگنده ” آذرخش ” اولین نمونه ساخته شده ایرانی است می‌باشد که در اختیار ” نیروی‌هوایی ” قرار گرفت. در بهار سال ۱۳۷۶ سرتیپ ” ناصر آراسته ” جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش خبر طراحی و ساخت اولین جنگنده تمام ایرانی را اعلام کرد. دلیل طراحی و ساخت ” آذرخش ” در آن زمان؛ بیشتر نمایش توانایی ” مهندسی معکوس ” ایران بود تا توان عملیاتی آن چون این هواپیما نمونه ” مهندسی معکوس ” شده جنگنده ” F5 ” است. در شهریور ۱۳۷۶ سرتیپ ” آراسته ” خبر تولید انبوه اولین جنگنده-بمب‌افکن تماما ایرانی را در آینده نزدیک اعلام کرد و در سال ۱۳۷۷ نیز سرتیپ ” بقایی ” فرمانده وقت ” نیروی‌هوایی ” ساخت جنگنده ” اذرخش ” را از دستاوردهای مهم این نیرو دانست.

تولید انبوه جنگنده ” آذرخش ” در سال ۱۳۸۰ آغاز شد و در همین سال تعداد ۶ فروند از این جنگنده به ” نیروی‌هوایی ” تحویل داده شد، در ۳ سال بعد قرار بود تعداد ۳۰ فروند دیگر نیز به ناوگان هوایی ایران وارد شود ولی فقط بین ۶ تا ۹ فروند تولید شد و در سال ۱۳۸۷ نیز ۳ فروند از آن در ” تهران ” به نمایش گذاشته شد. بعد از تولید جنگنده ” آذارخش “؛ ” نیروی‌هوایی ” ارتش تولید جنگنده به شیوه ” مهندسی معکوس ” را متوقف کرد و ادامه کار ساخت و تولید انبوه جنگنده ” صاعقه ” را که قبلا طراحی کرده بود؛ در دستور کار خود قرار داد. در ماه مارس ۲۰۰۰ میلادی هفته نامه ” جینزدیفنس” در گزارشی درباره جنگنده ” آذرخش ” نوشت: جنگنده ” آذرخش ” برخلاف تصورات؛ یک جنگنده ساخته شده از قطعات روسی و چینی نیست بلکه نمونه بزرگتر شده جنگنده ” F5 ” است.

جنگنده آذرخش
جنگنده ” آذرخش ” یک جنگنده تهاجمی بوده و بیشترین کاربری آن در نبردهای هوایی و پشتیبانی هوایی است ولی قابلیت هدف قرار دادن سطح را نیز دارد و می‌تواند موشک‌های ” هوا به سطح ” را نیز شلیک کند. ” آذرخش ” مانند ” F5 ” یک سکان عمودی دارد ولی ارتقای آن باعث شده تا میزان مانورپذیری این هواپیما افزایش یابد. ابعاد جنگنده ” آذرخش ” ۱۰ تا ۱۵ درصد بزرگتر از نمونه ” F5 ” است و طول دماغه آن چند سانتی‌متر بزرگتر شده تا با رادار ایرانی آن که جایگزین رادار ” F5 ”  شده مطابقت داشته باشد. در ساخت راداری ایرانی که در این جنگنده نصب شده از فن‌آوری رادار روسی ” KOPJO ” استفاده شده است. وزن این جنگنده در حالت عادی حدود ۸ هزار کیلوگرم و در حالت بارگیری شده بین ۱۵ تا ۱۸ هزار کیلوگرم است و می‌تواند ۴۰۰۰ تا ۴۵۰۰ کیلوگرم مهمات با خود حمل کند و حداکثر سرعت آن بیش از ۱٫۵ ماخ میرسد.


تسلیحات جنگنده اذرخش

**جنگنده ” صاعقه ۲ “

جنگنده ” صاعقه ۲ ” نمونه پیشرفت یافته جنگنده ” صاعقه ” است که در بهمن سال ۱۳۹۳ و هشتمین روز از ۳۶ سالگرد پیروزی ” انقلاب اسلامی ” رونمایی شد. این جنگنده توسط سازمان صنایع هوایی ” وزارت دفاع ” طراحی و ساخته شد. جنگنده ” صاعقه ۲ ” به صورت دو کابین طراحی شده و مخصوص آموزش خلبانان تازه کار است.


جنگنده صاعقه 2

**جنگنده ” شفق “

جنگنده ” شفق ” یک جنگنده فوق‌پیشرفته طراحی شده کاملا ایرانی می‌باشد که طراحی آن در دانشگاه ” مالک اشتر ” صورت گرفت و نمونه‌ ماکتی آن در ابعاد واقعی توسط همین دانشگاه ساخته و رونمایی شد. این جنگنده یک هواپیمای فوق‌سبک و رادار گریز بوده که هم کاربری آموزشی و هم برای انجام عملیات هوا به سطح طراحی شده است. اولین معرفی ” شفق ” در سال ۲۰۰۲ میلادی و در نمایشگاه صنایع هوایی ایران صورت گرفت.

جنگنده شفق

در سال ۱۳۸۱ اعلام شد که اولین پرواز آزمایشی ” شفق ” در سال ۱۳۸۳ صورت می‌گیرد اما در سال ۱۳۸۴ دوباره اعلام شد که پرواز آزمایشی در سال ۱۳۸۷ انجام می‌گیرد ولی بعد از سال ۱۳۸۷ و اعمال تحریم‌های آمریکا علیه ایران و تهدید شرکت روس توسط دولت آمریکا؛ این شرکت پروژه را نیمه کاره رها کرد و متخصصان آن به روسیه بازگشتند.

جنگنده ” شفق ” قرار بود در ۳ نمونه تولید شود؛ نمونه اول با کاربری آموزشی و به صورت دو نفره؛ نمونه دوم به صورت دو نفره تهاجمی و نمونه سوم به صورت تک نفره تهاجمی که به دلیل اعمال تحریم‌ها این پروژه متوقف شد. طول و پهنای این جنگنده بیش از ۱۰ متر؛ ارتفاع آن بیش از ۴ متر؛ وزن خالی آن بیش از ۴ هزار کیلوگرم؛ بیشینه آن حدود ۷ هزار کیلوگرم؛ سرعت بیشینه آن حدود ۲٫۵ ماخ؛ سرعت پیمایش حدود ۱ ماخ؛ سقف پروازی جنگنده بیش از ۱۶ هزار متر و نرخ اوج‌گیری ” شفق ” بیش از ۱۰۰ متر بر ثانیه است. این جنگنده قابلیت حمل تعداد ۷ موشک را دارد که یک موشک در زیر بدنه نصب می‌شود و در زیر هر بال آن ۳ موشک قرار می‌گیرد.

**جنگنده ” قاهر ۳۱۳ ”    

” قاهر ۳۱۳ ” نام اولین جنگنده رادار گریز و تک‌سرنشین ایرانی است که در ۱۴ بهمن ۱۳۹۱ توسط ” محمود احمدی‌نژاد ” از آن رونمایی به عمل آمد. این جنگنده دارای سطح مقطع راداری بسیار کم بوده و با تجهیزات پیشرفته ساخته شده و به سامانه‌های ” الکترواویونیک ” ( سیستم‌های ناوبری ) مجهز می‌باشد. ” قاهر ۳۱۳ ” قادر به حمل تسلیحات پیشرفتهٔ بومی بوده و از قدرت تهاجمی بالایی برخوردار است. از ویژگی‌های این جنگنده می‌توان به قابلیت نشست و پرواز بر روی باندهای با طول کم، توانایی انجام عملیات پروازی در ارتفاع پست و تعمیر و نگهداری آسان و سریع نام برد. معنی نام این جنگنده برگرفته از دو عبارت؛ ” قاهر ” به معنای ” چیره‌شونده ” و ۳۱۳ برگرفته از ۳۱۳ یار برگزیده ” امام مهدی “، امام دوازدهم شیعیان است.

جنگنده قاهر 414

” دیوید چنسیوتی ” و ” رابرت جانسون ” در گزارشی در ” بیزینس اینسایدر ” نوشته‌اند که لبه‌های ” قاهر۳۱۳ ” به لبه‌ها و زاویه‌های منحصر به فرد ” F22 ” شباهت دارد و شکل دم‌های آن بیشتر شبیه به ” F35 ” است. ” قاهر۳۱۳ ” دو کانارد بزرگ دارد که به نظر ثابت می‌رسند، ایران به ساخت ماکت‌ها و سیستم‌هایی که هیچگاه قرار نیست پرواز کنند معروف شده اما اگر ” قاهر۳۱۳ ” اینگونه نباشد و یک پیش‌نمونهٔ واقعی باشد برای تأمین یک نیاز منحصر به فرد ایرانی ساخته شده و از آنجا که برتری هوایی در مقابل حدود ۲۰۰ هواپیمای ناوگان پنجم نیروی‌دریایی آمریکا که در بحرین مستقر است برای ایران غیرممکن به نظر می‌رسد، تنها کاری که ایرانی‌ها در مواجهه با آمریکا می‌توانند انجام دهند دست یافتن به برتری عددی در مقابل کشتی‌های آمریکایی با استفاده از ” قایق‌های کوچک تندرو ” و ” موشک‌های ضدکشتی ” آنهاست. اما این قایق‌ها به سرعت با یورش هلیکوپترها و هواپیماهای آمریکایی روبرو خواهند شد و اکثر متخصصان جنگ دریایی معتقدند که هلیکوپتر در جنگ با قایق به قدری برتری دارد که اصلاً نمی‌توان رویارویی آنها را نبرد توصیف کرد اما اگر یک تهدید هوایی علیه هلیکوپترها ایجاد شود و تمرکز آن‌ها را بر هم زند اوضاع تغییر می‌کند. ایران در یک دههٔ اخیر تلاش کرده با طراحی سلسله‌ای از هواگردها این پروژهٔ نظامی را تکمیل کند. پروژه‌ای که ایران به سختی بر روی آن تمرکز کرده اما به ندرت به آن اشاره می‌کند. این هواگرد باید بتواند از قایق‌های تندرو کلاس بردستون در جنگ با ناوگان پنجم نیروی‌دریایی آمریکا پشتیبانی کند. ایران برای این منظور چند هلیکوپتر سبک ” تهاجمی‌شناسایی شاهد ” در اختیار دارد اما آنها به خوبی مسلح نیستند و برد عملیاتی کافی هم ندارند. جت دیگر تولید داخلی ایران یعنی جنگنده صاعقه هم در مقابل توانایی‌های ناوگان جنگی آمریکا کاری از پیش نخواهد برد، اما شاید مدلی از قاهر بتواند نقطه ضعف قایق‌های بردستون را پوشش دهد.

” مجید بکایی ” جانشین وزیر دفاع ایران در پاسخ به تحلیل‌های صورت گرفته درباره ” قاهر۳۱۳ ” اظهار داشت: وقتی جنگنده رونمایی شد دشمن ابتدا می‌گفت که ماکت و مقوا است و بعد تجزیه و تحلیل کردند و گفتند جمهوری اسلامی آن را برای مقابله با بالگردها طراحی کرده است. زیرا نقاط قوت ما قایق‌های تندروست و دشمن برای مقابله با آن از بالگرد استفاده می‌کند و آنها تحلیل کردند که این جنگنده با تکنولوژی ” گراندافکت ” ( پرواز در ارتفاع پایین ) قادر است در یکی دو متری سطح آب پرواز کند و بالگردهایشان را بزند.

قاهر-۳۱۳ 

جنگنده ” قاهر۳۱۳ ” یک جنگنده برای درگیر‌های با هداف زمینی است و قابلیت خوبی در نیرد ” هوا به سطح ” دارد ولی این جنگنده می‌تواند با حمل موشک‌های ” هوا به هوا ” وارد نبردهای هوایی هم بشود. این جنگنده قادر است دو ” بمب ۲۰۰۰ پوندی ” را حمل کند و در کنار آن هم می‌تواند موشک ” هوا به سطح ” داشته باشد و برای درگیری‌های هوایی نیز قابلیت حمل ۶ موشک ” هوا به هوا ” را دارد. طول ” قاهر۳۱۳ ” بیش از ۱۶ متر؛ ارتفاع آن بیش از ۵ متر و پهنای بال آن حدود ۱۱ متر است.
در حال حاضر ” نیروی‌هوایی ” ارتش در کنار کار طراحی و ساخت جنگنده‌های تهاجمی و چندمنظوره؛ کار طراحی و تولید جنگنده آموزشی را در دستور کار خود قرار داده و نمونه‌هایی مانند ” پرستو “؛ ” هسادرنا “؛ ” تذرو “؛ ” فجر اف-۳ ” و ” هسا شفق ” را برای آموزش خلبانان جوان خود وارد اسکادران پروازی خود کرده است. 

 

همچنین بخوانید:  z10 نخستین هلیکوپتر هجومی و مدرن ساخت چین

true
true
true
true
  1. vahid

    خخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخخ

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


false